KucharzDoskonaly.pl

Berberys zwyczajny (B. wulgaris L., 2n = 28) Jest rozgałęzionym krzewem do 3 m wysokości, z żółtymi kwiatami osadzonymi pojedynczo lub zebranymi w grona. Owoc — podługowata, jaskrawoczerwona jagoda z 2—3 nasionami. Kwitnie w maju — czerwcu, owoce dojrzewają we wrześniu — październiku.
Owoce zbiera się przed całkowitym dojrzeniem, ponieważ dojrzale są bardzo miękkie i łatwo ulegają zgnieceniu. Dla potrzeb domowych przesypuje się owoce cukrem i przechowuje w chłodnym miejscu, a także suszy na słońcu, w piecu lub suszarni. Owoce berberysu zawierają do 5% cukrów, 6,5% kwasów organicznych (głównie jabłkowego), witaminę C (150 mg%), witaminę. E, karoten i pektyny; nasiona — 15% tłuszczu.
W starożytności drewno berberysu było powszechnie stosowane w stolarstwie i tokarstwie. Z soku owoców otrzymuje się czerwony atrament, z młodych liści sporządza sałaty, z całych owoców zaś — potrawy dietetyczne, soki, wody owocowe, syropy, kwas. Wina, likiery, nalewki, konfitury i dżem. Przemysł cukierniczy Używa jagód berberysu zamiast cytryny i octu. Czesi, wino berberysowe zaleca się przy zaparciach, bólach głowy i dyfterycie.
Jako roślinę leczniczą stosowali berberys już mieszkańcy starożytnego Babilonu i Indii. W wiekach średnich wykryto dodatnie działanie berberysu przy żółtaczce i malarii. Owoce doskonale gaszą pragnienie i pobudzają apetyt; w lecznictwie ludowym stosowane są jako  środek  żółcio– i moczopędny. Sok działa lekko przeczyszczająco.
Suche liście, korzenie i kora, zawierające liczne alkaloidy — m.in., berberynę i chelidotoksynę — stosowane są w medycynie i homeopatii w przypadkach żółtaczki, jako środek obniżający temperaturę, uspokajający i antyseptyczny oraz do płukania jamy ustnej przy zapaleniu dziąseł. Nalewki, odwaru i naparu z liści, kory i korzeni używa się przy krwotokach macicznych, kamicy żółciowej i moczowej, schorzeniach wątroby, przewodów moczowych, reumatyzmie oraz zaburzeniach w trawieniu.
Preparaty zawierające siarczan berberyny stasowane są jako środek żółciopędny przy zapaleniach wątroby i pęcherzyka żółciowego, przewlekłym zapaleniu wątroby, zapaleniach wątrobowo - pęcherzykowych i kamicy żółciowej. Chlorowodorkiem berberyny leczy się owrzodzenia towarzyszące chorobom wywołanym przez pierwotniaki.
Berberys amurski (B. amurensis Rupr., 2n — 28, 42) jest kolącym krzewem wysokości 1,5 m.  Gałęzie wzniesione, z trójdzielnymi kolcami długości 1—2 cm. Liście skrętolegle. Kwiatostan — grono, kwiaty bladożółte, pachnące, pręcików 6, słupek 1, jagoda kwaśna, suchawa, czerwona, do 1 cm długości, z dwoma dużymi nasionami. Masa 1000 nasion 16—17 g. Kwitnie w maju — czerwcu, owoce dojrzewają w sierpniu — wrześniu.
Nalewkę na liściach stosuje się przy podciśnieniu tętniczym u matek w okresie popołogowym, tamuje ona krwawienie, przyspiesza rytm i zwiększa amplitudę skurczów serca, obniża ściśnienie krwi. Analogiczne działanie maja preparaty z korzeni.