Kucharz Doskonały

Artykuły losowe




niedziela, 07 marca 2010 07:45

Aktinidia

Redaktor:  Tomasz
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Gatunek jadalny

Rodzaj Actinidia Lindl. należy do rodziny aktinidiowatych (Actnidiaceae Von Tiegh) i liczy 36 gatunków. Są to duże, wieloletnie; drzewiaste pnącza wijące się lub czepne. Występują w subtropikach, tropikach i częściowo w umiarkowanych rejonach Azji Wschodniej — Indochinach, Chinach, północno-wschodniej części Himalajów, w Japonii, wzdłuż Amuru, a niektóre gatunki na Półwyspie Malajskim. Ośrodkiem rozwoju rodzaju są południowo-zachodnie Chiny. Aktinidia ma 3 rodzaj kwiatów: obuplciowe, żeńskie i męskie.

W uprawie rozpowszechnione są trzy gatunki aktinidii; pstrolistna (A. kolomikta Max., 2n≈112), ostrolistna (A. arguta Sieb. et Planch., 2n ≈ 116) i chińska (A. chinensis Planch., 2n ≈ 116, 160). Aktinidię rozmnaża się z nasion, sadzonek i odkładów. Ilość wy siewu 0,2 g na 1 m (wydajność siewek 40 szt. z 1 m). Sadzonki zielne ukorzeniają się w 60%. Owoce znane są jako kiwi.



Aktinidia pstroliatna jest pnączem czepnym wspinającym się po drzewach na wysokość dochodzącą do 15 m (zwykle do 2 m z cienkim, rozgałęzionym pniem, w razie braku podpory pokładającym się i ukorzeniającym w węzłach. Młode pędy są wijące. Korowina pnia brunatna z żółtawymi przethlinkami. Liście skrętoległe, długości 6,5—15 cm, szerokości 3—12 cm, odwrotnie jajowate, o nasadzie sercowatej lub zaokrąglonej, podwójnie, ostro piłkowane, na nerwach z wierzchu rdzawo owłosione, pod spodem nagie. Kwiaty białe lub o końcach płatków nieco różowawych. Męskie i żeńskie (roślina jednopienna), rzadziej obupłciowe, osadzone pojedynczo, parami lub po trzy, o zwisających, cienkich,  owłosionych szypułkach, przyjemnie pachnące. Pręciki liczne, szyjek słupka 8—12 (20). Jagody o masie 1,5—4 g, tępoeliptyczne, nagie,  bez przetchlinek, zielone, prążkowane, bardzo soczyste, słodkie lub kwaskowatosłodkie, z licznymi (do 90) drobnymi na­sionami (masa 1000 nasion 0,82—1 g); dojrzewają w końcu sierp­nia — na początku września. Gatunek ten ma dwie odmiany bo­taniczne: var. kolomikta i var. gagnepainii.

 

{joomplu:7}

Aktinidia pstrolistna rośnie dziko w sosnowo-liściastych i gór­skich jodłowo-świerkowych lasach w Kraju Przymorskim, wzdłuż Amuru, w Kraju Ussuryjskim, na Sachalinie, na Wyspach Kurylskich, w południowej części Kraju Chabarowskiego, północno--wschodnich Chinach, na Półwyspie Koreańskim i w Japonii. Uprawiana jest dotychczas na małą skalę. Wymaga gleb o uregu­lowanych stosunkach wodnych (odwodnionych). Jest gatunkiem aktinidii najwytrzymalszym na mróz. Plon z jednej rośliny docho­dzi do 20 kg. Zaczyna owocować w 4—5 roku.

Owoce zawierają 4,2 — 9,8% cukrów (z przewagą cukrów prostych, czasem do 4% sacharozy) i  kwasy     organiczne     (0,78 — 2,48%);     kwasowość     ogólna wynosi  0,78—2,14%. Zawartość witaminy  C   dochodzi  do   1430 mg%, a więc jest wyższa niż w najbogatszych   owocach   cytru­sowych.

Aktinidia ostrolistna
jest potężnym pnączem czepnym do  50 m długości.  Korowina łuszczy się strzępkami, młode zdrewniałe pędy są pokryte licznynymi drobnymi przetchlinkami. Liście grube, na krótkich, nagich ogonkach, jajowate, z wierzchu lśniące, brzegiem gęsto, drobno piłkwane. Kwiaty zebrane po 3—10 w baldachogrona w pachwinach liści, męskie, żeńskie i obupłciowe. Roślina zwykle dwupienn rzadziej jednopienna. Jagody różnego kształtu, o masie 2—10g dojrzewają we wrześniu — październiku.

Aktinidia ostrolistna rośnie dziko małymi grupami w iglasto-liściastych lasach występujących w sąsiedztwie zbiorników wodnych,  na Sachalinie i Wyspach Kurylskich, w Chinach, na Półwyspjj Koreańskim i w Japonii. Uprawiana jest w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej. Jest to najplenniejszy gatunek, ale ma owoce stosunkowo ubogie w witaminę C (400 mg%) i od aktinidii pstrolistnej gorzł znosi mrozy.  Suszone owoce przypominają rodzynki.

Aktinidia chińska jest pnączem czepnym do 8 m długości, młode pędy są wijące, czerwonawo owłosione. Liście duże, od spodu czerwonawo owłosione. Kwiaty pomarańczowożólte, pręciki liczne. Owoce półkuliste, owłosione, aromatyczne, soczyste, bardzo smaczne. Aktinidia ta rośnie dziko w górach zachodnich i środkowyd Chin. Uprawiana jest powszechnie w dolnie rzeki Jangcy (wschódnie Chiny) i w Nowej Zelandii. Jest to najcenniejszy gatunek występujący w dwóch odmianach botanicznych: var. chinensis i vai setosa. Owoce nadają się do bezpośredniego spożycia i na przetwory. Zawartością witaminy C prawie dorównują owocom dzikiej róży, a cytryny przewyższają 10—15-krotnie. Witaminy prawje nie ulegają zniszczeniu w procesie konserwowania. Gatunek tet rośnie tylko w łagodnym klimacie.
W lecznictwie ludowym Dalekiego Wschodu owoce stosowane  są jako środek zapobiegawczy i leczniczy przy szkorbucie, a także przy krwotokach, gruźlicy i kokluszu. Spożywane są na surowo oraz używane do wyrobu win, kisieli, galaretek, marmolady, kompotów, syropów i nadzienia cukierków. Przechowują się dobrze w postaci mrożonek i suszu.

Ostatnia aktualizacja: środa, 24 marca 2010 21:17
Tomasz

Tomasz

Strona www: www.kucharzdoskonaly.pl/blog/Tomasz.html E-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

Powiązane artykuły (wg słów kluczowych)

Więcej z tej kategorii: « Aloes Agrest »

Leave a comment

Pola oznaczone (*) są wymagane, bez ich wypełnienia nie bedzie można dodać komentarza. W komentarzach dozwolone są podstawowe komendy HTML